درمان جای زخم سوختگی در خانه

می خواهیم به روش های مختلف و غیرجراحی برای درمان جای زخم سوختگی بپردازیم و بگوییم که چه راه هایی وجود دارد که بدون نیاز به جراحی جای زخم سوختگی سوختگی را درمان کنیم. پزشکان و بیماران برحسب شرایط، تصمیم به انجام یک یا چند روش ترکیبی برای این درمان ها می گیرند. درمان های غیرجراحی می توانند از انجام اعمال جراحی جلوگیری و یا یک عمل جراحی وسیع را به عمل کوچکتری تبدیل نمایند. اقدامات غیرجراحی شامل وارد آوردن فشار یا استفاده از بانداژها یا لباس های فشارنده، ایجاد کشش های طولانی مدت بر روی اسکار، استفاده از پوشش های سیلیکانی، ماساژ تراپی، تزریق موادی به داخل اسکار، سرما درمانی و غیره می باشد که در ذیل به این موارد پرداخته شده است :

فشار و پوشش های فشارنده :

سالهاست که استفاده از فشار بر روی اسکار به عنوان یک روش درمانی پذیرفته شده است اگرچه هنوز مطالعات کنترل شده دقیق برای اثرات واقعی لباس های فشارنده بر روی اسکار وجود ندارد . به علاوه ساز و کار دقیق درمان های فشاری و چگونگی عملکرد آن ناشناخته است . تئوری های موجود شامل این موارد است : ۱- کمک به چیده شدن مجدد کلاژن ها به صورت خطی و موازی . ۲- کاهش جریان خون اسکار و به تبع آن افزایش فعالیت آنزیم کلاژناز که سبب تخریب کلاژن های اسکار می گردد . ۳- کاهش تورم در ناحیه . ۴- تخریب فیبرو بلاست ها . ۵- کاهش سنتز و ساخته شدن کلاژن ها . اخیراً در چند پژوهش گزارش گردیده است که استفاده از پوشش های فشاری عملاً در اندازه نهایی اسکار مؤثر نمی باشد .

با این حال هنوز هم اثرات فشار بر روی اسکار به طور گسترده موضوع تحقیقات مختلف می باشد و یکی از درمان های استاندارد بالینی برای اسکارهای سوختگی محسوب می گردد . زخم های سوختگی که طی مدت کمتر از ۲ هفته ترمیم شده اند از نظر استانداردهای درمانی نیازی به درمان های فشارنده ندارند . زخم هایی که بین ۱۴ تا ۲۱ روز ترمیم شده اند دارای ریسک بالاتری هستند . در این موارد و در مواردی که از گرافت پوستی استفاده شده است لازم است درمان فشارنده انجام شود . در موارد پرخطری چون کودکان ، افراد دارای سابقه اسکار و افرادی که پوست تیره دارند بهتر است حتی درصورتیکه زخم طی کمتر از ۲ هفته بهبود یافته باشد از درمان های فشاری استفاده شود . این نوع درمان باید هر چه زودتر شروع شود . در واقع اعتقاد بر این است که به مجردیکه پوست بیمار بتواند فشار ناشی از درمان را تحمل کند باید این کار صورت گیرد . بانداژهای الاستیک ، گریپ های خودچسب، دستکش های مخصوص و بانداژها و اسپلنیت های مناسب دیگر می توانند به کار گرفته شوند. این وسایل را می توان حتی بر روی لباس یا پوشش های دیگر نیز به منظور به حداقل رساندن آسیب به پوست تازه به کار برد . از لباس های فشارنده نیز هر چه زودتر باید استفاده کرد . این نوع لباس ها به صورت آماده توسط کارخانجات مختلفی ساخته شده اند و در طرح و سایزهای متنوع وجود دارند برخی از این لباس ها در لایه درونی خود پوشش های سیلیکونی و نرمی دارند که برای حداقل رساندن آسیب بافتی و کمک به نرم شدن اسکارها طراحی گردیده است . در شرایط عدم دسترسی می توان این نوع پوشش ها را به صورت سفارشی دوخت . بهتر است این لباس ها به طور دائم پوشیده شوند غیر از مواردی که بیمار از مرطوب کننده های پوست استفاده می کند و یا به حمام می رود . همچنین بهتر است هر ۳ ماه یکبار از لباس های جدید استفاده شود تا فشار لازم همچنان باقی بماند . حداقل زمان پوشیدن لباس های فشارنده ۸-۶ ماه و معمولاً به مدت ۱۲ تا ۱۸ ماه است . لایه داخلی لباس های فشارنده از لحاظ عملکرد این لباس ها بسیار مهم است و شامل موادی چون الاستومر ، فوم ، سیلیکون پوشش ژل ، وترموپلاستیک است . در ابتدای کار ، بیمار چند ساعت در روز ازین لباس ها استفاده می کند و این زمان به تدریج تا ۲۴ ساعت افزایش می یابد . در صورت هرگونه آلرژی به این پوشش ها باید استفاده از آن قطع گردد .

ماسک های صورت :

شکل خاص صورت و گردن استفاده از پوشش های فشاری معمول را مشکل می سازد به همین دلیل ماسک ها و اسپلینت های شفاف و پلاستیکی در این نواحی به کار می روند . اشکال پیشرفته این ماسک ها امروزه در مراکز مدرن ، با استفاده از اسکن لیزری و طراحی دقیق صورت بیمار توسط کارخانجاتی که با این مراکز در رابطه هستند ساخته می شوند و درمانگر به هنگام جاگذاری آن روی صورت با استفاده از جریان حرارت ، ماسک را به طور دقیق با صورت بیمار هماهنگ می کند و حفره هایی در ناحیه چشم ، دهان و بینی بریده می شود . ماسک طوری روی صورت بیمار جایگزین می شود که فشار کافی بر روی اسکار وارد شود و سپس بوسیله بندهایی از پشت به صورت محکم می شود به طوری که سفید شدن رنگ اسکار بر اثر فشار مشهود باشد . شفاف بودن این ماسک ها امکان دیدن رنگ اسکار و حالات چهره بیمار را فراهم می سازد و از نظر ظاهری نیز قابل قبول تر است . البته در کودکان این ماسک ها می توانند رشد آناتومیک صورت را تحت تأثیر قرار دهند . به همین دلیل چنین کودکانی باید تحت نظر ارتودونتیست یا جراح فک و صورت نیز باشند . همچنین مراقبت های لازم در منزل و آموزش کامل والدین و بیمار امری است که از اهمیت بسیار زیادتری برخوردار است و تمام این تمهیدات وقتی مؤثر است که در منزل به درستی صورت گرفته و به عمل درآید .

سیلیکون :

سیلیکون به صورت ورقه و یا ژل مورد استفاده قرار می گیرد و می تواند به تنهایی و یا همراه با پوشش های فشاری بکار رود . مکانیسم های متعددی برای چگونگی تأثیر این ماده عنوان شده است که شامل : آبرسانی ، ایجاد فشار ، تغییرات حرارتی ، انتقال اکسیژن و جذب ماده سیلیکونی توسط بافت است . با این حال هنوز ساز و کار دقیق اثر این ماده ناشناخته است . پوشش های سیلیکونی را باید به مدت حداقل ۲ ماه و روزانه حداقل ۱۲ ساعت ، مورد استفاده قرار داد . ژل و پوست باید کاملاً تمیز باشند و روزانه شسته و خشک شوند تا هم مؤثر باشند و هم از عوارضی چون راش پوستی ، خارش و حساسیت و ماسیدگی ممانعت گردد . بسیاری از لباس های فشارنده و ماسک های فشارنده صورت لایه داخلی سیلیکونی دارند .

استفاده از کشش و اسپلینت :

کشش طولانی برای افزایش طول یک اسکار که دچار جمع شدگی است و عضو را نیز جمع می کند کاربرد دارد . ایجاد یک فشار ملایم به مدت طولانی بخصوص روی مفاصل ، می تواند به اصلاح کنتراکچر و جمع شدگی کمک کند . این امر با طراحی اسپلینت های مناسب یا گچ گیری های پیاپی و مسلسل انجام می شود و به خصوص در مواردی که زخم سوختگی درحال ترمیم است از جمع شدگی بعدی ممانعت می کند . برای فلکسیون دست و مچ می توان از این روش و پوشش های سیلیکونی همزمان استفاده کرد .

ماساژ بافت نرم :

استفاده از ماساژ به عنوان یک روش غیرجراحی باعث کاهش حساسیت اسکار ، کاهش تورم و نرم کردن بافت می شود و در برخی موارد خارش را نیز کم می کند . بیمار می تواند از ماساژ دستی یا الکتریکی برای این منظور استفاده کند . این عمل باید ۳ تا ۵ بار در روز به مدت ۱۵ – ۱۰ دقیقه انجام شود .

تزریق به درون اسکار :

تزریق استروئید ، به درون بافت اسکار تازه از رشد اسکار جلوگیری کرده یا اندازه آن را کوچک می کند . در مطالعات بسیاری دیده شده است که درمان همزمان و ترکیبی، از تزریق درون ضایعه همراه با سیلیکون و یا بانداژهای فشارنده می تواند مؤثرتر باشد . البته تزریق این ماده درون اسکارهای خیلی وسیع به دلیل محدودیت تجویز امکان پذیر نمی باشد . تزریق باید با دوزه mg/m1 5-5/2 شروع شده و در صورت تحمل و عدم عارضه می توان در اوقات بعد آنرا افزایش داد . فاصله تزریق معمولاً ۴-۳ هفته می باشد . از تزریق FU 5 و اینترفرون نیز برای درمان اسکارهای کنترا کمتر استفاده شده است که در صورت نیاز در مقالات دیگری به آنها پرداخته خواهد شد .

سرمادرمانی یا کرایوتراپی :

یکی دیگر از راه های اسکار استفاده از کرایوتراپی است . معلوم شده است که در موارد بسیاری ، اسکار سرد شده شروع به کوچک شدن می نماید . البته بیشتر اسکارهای کلوئید و کمتر هیپرتروفیک به این نوع درمان پاسخ می دهند . از موانع این کار یکی زخم ها و تاول های ایجاد شده به وسیله این روش است که در اسکارهای وسیع درمان را مشکل می کند . دیگر عدم امکان انجام آن در برخی نقاط خاص از جمله بالای تاندون ها و اعضای حیاتی و سوم هیپوپیگها نتاسیون دائمی محل درمان می باشد که بخصوص در افرادی که دچار پوست تیره هستند نمای ظاهری مطلوبی ندارد .

سایر موارد :

موارد دیگری را نیز می توان به فهرست بالا اضافه کرد از جمله استفاده از گرما باعث وسیع تر شدن بافت می گرد د. اوتراسوند ، استفاده از پوشش های گرمایی و پارافین گرم مواردی از این دست هستند . ایجاد کشش روی بافت جمع شده در صورتی که به همراه حرارت و گرم کردن بافت باشد آسانتر و بهتر صورت می گیرد .

نتیجه گیری :

درمان های غیرجراحی اسکارها ، شامل ایجاد فشار ، کشش ، سیلیکون ، ماساژ ، تزریق درون ضایعه ، سرما درمانی و گرما درمانی همگی روش های پذیرفته شده ای هستند که امروزه در درمان اسکارها به کار می روند . هر یک از این روش ها به تنهایی و یا در ترکیب مناسب با یکدیگر ، می توانند در بهبود ظاهری و روحی بیماری و تقویت عملکرد عضو ، تأثیر بسیاری داشته باشند و در صورتی که به موقع و با برنامه ریزی درست شروع شوند ، در بسیاری از موارد نیاز به اعمال جراحی را مرتفع سازند و نتیجه ظاهری و عملکرد بهتری را نیز برای بیمار فراهم نمایند .

دکتر حمید نوروزی


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *